شنبه, 31 شهریور 1397 - 19:40

چرا عرضه محصولات پتروشیمی در بورس کالا کاهش یافت / دلایل التهاب بازار محصولات پتروشیمی در نیمه اول امسال از نگاه مرکز پژوهش ها

فرصت امروز: بازار محصولات پتروشيمي در نيمه اول امسال با التهاب همراه بود. همچنین در 5 ماه اول امسال، قیمت محصولات پتروشیمی با افزایش مواجه بود و در عین حال، عرضه محصولات پتروشیمی در بورس کالا با کاهش همراه بود. در همین ارتباط، مرکز پژوهش های مجلس در گزارشی به بررسي وضعيت محصولات پتروشيمي در بورس کالا و دلایل عدم تعادل شديد اين بازار به ويژه در حوزه محصولات پليمري پرداخته است.

براساس آنچه مرکز پژوهش ها گزارش داده است، در پنج ماهه نخست سال 1397 تقاضاي محصولات پليمري نسبت به مدت مشابه سال قبل سه برابر شده است. اين در حالي است كه بررسي پروانه هاي بهره برداري صادره در برخي از صنايع پايين دستي پتروشيمي در سه ماهه اول سال 1397 نشان از رشد منفي آن نسبت به مدت مشابه سال قبل دارد.

همچنين ميزان توليد کالاهای منتخب صنعتي پايين دستي پتروشيمي در سه ماهه اول سال 1397 تغيير چنداني نداشته و در مواردي هم كاهش داشته است. به عبارت دیگر، بخش زيادي از محصولات پليمري عرضه شده در بورس کالا به عنوان مواد اوليه توليدات داخلي به مصرف نرسيده است (حدود 60درصد) و به صورت غيررسمي صادر و يا احتكار شده است.

ارز 4200 تومانی بازار پتروشیمی را بهم ریخت

نتايج اين مطالعه نشان مي دهد كه فضاي رانتي ناشي از تفاوت نرخ ارز 42000 ريالي كه پايه محاسبه قيمت عرضه در بورس قرار مي گيرد و نرخ ارز آزاد و تعيين محدوديت در سقف رقابت، دليل اصلي جهش تقاضا در بورس کالاست. به عبارت بهتر، نتايج اين مطالعه حاكي از آن است كه دستورالعمل وزارت صمت درخصوص تنظيم بازار محصولات پتروشيمي مورخ 1397/5/1، به شدت آثار نامطلوبي بر بازار داشته و با دامن زدن به تقاضاي سوداگري بر شكاف هرچه بيشتر عرضه و تقاضاي محصولات پتروشيمي به ويژه محصولات پليمري افزوده است. اين در حالي است كه تجربه سال هاي گذشته و شواهد موجود نشان داده است كه با ابزارهاي نظارتي و كنترلي نمي توان از بخش توليد و فعالان واقعي اقتصاد در مقابل آثار مخرب اين فضاي ناسالم حمايت كرد و امكان انتقال رانت به انتهاي زنجيره يا صنايع پايين دستي و درنهايت مصرف كنندگان تقريباً غيرممكن است.

علاوه بر این، در بخش عرضه محصولات پتروشيمي نيز مقدار عرضه در پنج ماهه اول سال 1397 نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود 17درصد كاهش داشته است كه بايد با رعايت كف عرضه به تفكيك گريدهاي مورد نياز صنايع داخلي و به صورت مداوم توسط صنايع بالادستی پتروشيمي از ايجاد تلاطم در بازار جلوگيري شود.

راهکارها و پیشنهادها

نتايج این گزارش نشان مي دهد كه به طور متوسط حدود 15 تا 20درصد محصولات پتروشيمي به صورت خالص در داخل كشور و عمدتاً از طريق بورس كالا به فروش مي رسد. نوسانات شديد نرخ ارز و قيمت گذاري هاي دستوري با هدف تنظيم بازار در نيمه اول سال 1397 با توجه به ضعف هاي نظارتي در اجرا، سازوكار بازار بورس را مختل و فضاي بازار را ملتهب كرد. اين شرايط سبب شد كه تقاضاي محصولات پليمري در پنج ماهه اول سال 1397 نسبت به مدت مشابه سال قبل سه برابر و مقدار عرضه 17درصد كاهش يابد. در چنين شرايطي توليدكنندگان واقعي با كمبود مواد اوليه مواجه شده و مجبور به خريد محصولات پتروشيمي از بازار آزاد با تفاوت قيمتي حدود 40 تا 200 درصدي شدند.

بازوی پژوهشی مجلس در پایان این گزارش، چند راهكار توصيه کرده است:

* اجتناب از هرگونه مداخله قيمت گذاري در بورس كالا: بررسي روندهاي قيمتي در بورس كالا نشان مي دهد كه هرگونه مداخله قيمت گذاري در بورس كالا و تعيين قيمت سقف و قيمت پايه به صورت دستوري، سازوكارهاي بازار بورس را مختل كرده و اثربخشي اين نهاد را مخدوش مي كند. براساس ماده 18 قانون «توسعه ابزارها و نهادهاي مالي جديد در راستاي تسهيل اجراي سياست هاي كلي اصل چهل وچهارم قانون اساسي» مصوب 1388، دولت مكلف است كالاهاي پذيرفته شده در بورس كالا را از نظام قيمت گذاري خارج كند.

* حذف رانت توزيع شده در زنجيره ارزش پتروشيمي: مرکز پژوهش ها پيشنهاد داده که خوراك محصولات پتروشيمي و محصولات عرضه شده در بورس كالا با نرخ ارز بازار ثانويه محاسبه شود، براساس برآوردهاي انجام شده عوايد حاصله از اين سياست حدود 300 هزار ميليارد ريال برآورد مي شود.

* رعايت كف عرضه محصولات پتروشيمي متناسب با نياز داخل در بورس كالا: رعايت كف عرضه محصولات پتروشيمي متناسب با نياز داخل در بورس كالا به صورت مداوم و به تفكيك گريدهاي مورد نياز صنايع داخلي (كسب مجوز صادرات توسط گمرك پس از تأييد بورس كالا) ضروري است.

* اتخاذ روش هاي كنترلي مناسب تر توسط وبگاه بهين ياب وزارت صنعت، معدن و تجارت: علاوه بر بررسي پروانه بهره برداري و مقدار توليد متقاضيان خريد از بورس، معيارهاي مكمل ازجمله مصرف آب و برق واحدهاي توليدي، عملكرد بيمه و ماليات بر ارزش افزوده پرداختي، مي تواند در شناسايي توليدكنندگان واقعي و برآورد مواد اوليه مورد نياز آنها مؤثر باشد.

* ضرورت همكاري دستگاه هاي مرتبط با وزارت صنعت، معدن و تجارت: همكاري دستگاه هاي مرتبط ازجمله وزارت امور اقتصادي و دارايي و وزارت نيرو با وزارت صنعت، معدن و تجارت با هدف رصد اطلاعات و ارزيابي دقيق خريد از بورس كالا توسط وبگاه بهين ياب.

* تهيه بسته حمايتي از بخش صنعت و توليد كشور: با توجه به افزايش مشكلات بخش توليد در شرايط دور جديد تحريم ها، بايد همزمان با آزادسازي قيمت ها، بسته حمايتي توسط دولت براي كمك به بخش صنعت و توليد كشور تدوين شود. در اين بسته مي توان از محل درآمدهاي ايجادشده براي دولت از طريق حذف رانت هاي موجود در زنجيره توليد محصولات پتروشيمي، راهكارهايي براي حل مشكلات صنايع آسيب پذير مدنظر قرار داد. در اين بسته حمايتي بايد تعديلات قيمتي براي جبران خسارت هاي احتمالي توليدكنندگاني كه با دستگاه هاي دولتي قرارداد منعقد كرده اند، لحاظ شود.

* استفاده بیشتر از ظرفیت موجود در بورس کالا درخصوص خرید از بورس براساس انعقاد قراردادهای بلندمدت میان شرکت های پتروشیمی و صنایع پایین دستی: در حال حاضر این امکان وجود دارد که شرکت های پتروشیمی و صنایع پایین دستی با انعقاد قرارداد یک ساله از ظرفیت خرید از بورس کالا و استفاده از مزایای آن بهره مند شوند.

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید



عضویت در خبرنامه فرصت امروز

با عضویت در این خبرنامه از آخرین مطالب روزنامه مطلع خواهید شد.

Please wait

با ما در ارتباط باشید

021.88895341

021.88895342

[email protected]

شبکه های اجتماعی