چهارشنبه, 17 آبان 1396 - 09:00

مراکز رشد و شتاب دهنده ها، ۲ بال زیست بوم استارت آپی

در زیست بوم استارت آپی، مراکز رشد و شتاب دهنده ها از مهم ترین و موفق ترین نهادها هستند که هدف حمایت از شکل گیری استارت آپ ها را دنبال می کنند.

 از بخش های مهم زیست بوم کارآفرینی، نهادهای گوناگونی هستند که به ایفای نقش  «تسهیل گری» می پردازند؛ از جمله صندوق سرمایه گذاری خطرپذیر، مرکز رشد، شتاب دهنده، مرکز نوآوری، پارک علم و فناوری و مراکز کارآفرینی. دو نهاد مرکز رشد و شتاب دهنده از مهم ترین و موفق ترین نهادها هستند که کارکرد حمایت از شکل گیری استارت آپ ها را بر عهده دارند. مرکز رشد، در مقایسه با شتاب دهنده، از سابقه بیشتری در ایران و جهان برخوردار است.

برخی از مراکز رشد موفق جهان، در سال های اخیر با عنوان شتاب دهنده فعالیت می کنند یا آنکه بخشی مجزا و خاص را برای برگزاری دوره های شتاب دهی ایجاد کرده اند.

گرچه بخشی از وظایف این دو نهاد یکسان و مشابه یکدیگر است، اما تفاوت های اساسی در کارکرد و مأموریت این دو نهاد وجود دارد. با این وجود، بسیاری از فعالان زیست بوم کارآفرینی در ایران، درک درستی از وجوه تشابه و تمایز این دو نهاد ندارند. برخی به اشتباه این دو نهاد را با یکدیگر مقایسه می کنند؛ یا آنها را یکسان تصور می کنند. در این یاداشت به اختصار، جایگاه این دو نهاد در زیست بوم کارآفرینی (مأموریت و کارکرد آنها) با تأکید بر تفاوت های آنها بیان می شود.

مرکز رشد در زیست بوم کارآفرینی

به گزارش نوپانا، مأموریت مرکز رشد «حمایت از شرکت های نوآور و دانش بنیان به منظور تبدیل خلاقیت ها و دستاوردهای علمی و تحقیقاتی به محصولات و خدمات قابل ارائه به بازار» است. مراکز رشد معمولاً با دانشگاه ها و مراکز تحقیقاتی مرتبط  هستند. هدف آنها، رشد فناوری های نوین از طریق شرکت های دانش بنیان است. برای مثال، زمانی که شرکتی دارای ایده فناورانه ای است که باید یک سال به تحقیق و توسعه درباره آن بپردازد، مرکز رشد بهترین نهاد برای حمایت از آن است.

ورودی مرکز رشد، هسته های نوآور با یک ایده محوری هستند. حتی گاهی در زمان ورود، هنوز شرکت به ثبت نرسیده و تیم اولیه تکمیل نشده است. تیم ها در مدت حضور در مرکز رشد به کار روی ایده خود می پردازند. بر این اساس، هسته های نوآور یا شرکت ها در دوره حضور در مرکز رشد به مطالعه و پژوهش درباره ایده خود می پردازند؛ مقالات و کتاب های گوناگون را مطالعه می کنند و می کوشند به دانش و فناوری لازم برای شروع کسب و کار خود دست یابند. دستیابی به فناوری یکی از مهم ترین دلایل حضور در مرکز رشد است.

حمایت های مرکز رشد معمولاً در قالب ارائه دفتر کار، مشاوره های تخصصی و برگزاری کارگاه های آموزشی انجام می شوند. مراکز رشد معمولاً دولتی هستند. در نهایت، مدت زمان حضور شرکت ها در یک مرکز رشد  (با توجه به آنکه زمان دستیابی به فناوری ممکن است طولانی باشد)، می تواند یک تا دو سال باشد.

شتاب دهنده در زیست بوم کارآفرینی

شتاب دهنده ها در زمینه تحقیق و توسعه درباره یک ایده، مأموریت و کارکردی ندارند. بر این اساس، ورودی شتاب دهنده ها، شرکت هایی هستند که طرح کسب و کار مشخصی دارند. بنابراین، در زمان ورود باید از طرح کسب وکار خود دفاع کنند. در همین راستا، معمولاً ایده های خدماتی در شتاب دهنده ها پذیرفته می شوند، زیرا ایده های خدماتی، برخلاف ایده های فناورانه در مراکز رشد، معمولاً نیازی به تحقیق و توسعه طولانی مدت ندارند و شرکت ها پس از مطالعه اولیه و تدوین طرح کسب و کار، به سرعت می توانند کسب و کار خود را راه اندازی کنند.

یکی از راه های ورود به شتاب دهنده ها، حضور در رویدادهای گوناگون است که شتاب دهنده ها برگزار می کنند. تیم های برتر رویدادها، مجوز ورود به دوره های شتاب دهی را کسب می کنند. مدت زمان دوره های شتاب دهی، ۳ تا ۹ ماه است. استارت آپ ها باید بتوانند پس از پایان این دوره، کسب و کار خود را به سطحی برسانند که از شتاب دهنده خارج شوند و سرمایه گذار جذب کنند.

شتاب دهنده ها معمولاً نهادهایی خصوصی هستند. در بسیاری از موارد، صندوق های سرمایه گذاری خطرپذیر، شتاب دهنده خود را ایجاد می کنند. درحالی که ارتباط حقوقی بین شتاب دهنده و شرکت های مستقر در آن وجود ندارد، بسیاری از شتاب دهنده ها در ابتدای دوره بخشی از سهام شرکت های مستقر را کسب می کنند. بر این اساس، نقشی فعال و مستقیم در راهبری و مدیریت شرکت ها دارند. تقریباً همه تصمیمات مهم شرکت ها با هماهنگی شتاب دهنده اخذ می شوند.

بر این اساس، شتاب دهنده با دلسوزی و تعهد بیشتری نسبت به شرکت های مستقر خدمات خود را ارائه می دهد. در پایان دوره های شتاب دهی، شرکت های برتر سرمایه لازم برای ادامه کار را از صندوق های سرمایه گذاری خطرپذیر جذب می کنند. گرچه هدف نهایی مرکز رشد نیز جذب سرمایه برای شرکت ها است، ولی شتاب دهنده ها در این مرحله به دلیل داشتن سهام شرکت ها، نقشی فعال تر را ایفا می کنند.

در ادامه، مهم ترین تفاوت های مرکز رشد و شتاب دهنده بیان شده است:

ـ ورودی

مرکز رشد: هسته های نوآور

شتاب دهنده: شرکت

ـ عامل کلیدی در زمان جذب

مرکز رشد: ایده محوری

شتاب دهنده: طرح کسب وکار

ـ دولتی یا خصوصی بودن

مرکز رشد: معمولاً دولتی

شتاب دهنده: معمولاً خصوصی

ـ مدت زمان حضور

مرکز رشد: یک تا دو سال

شتاب دهنده: شش تا ۹ ماه

ـ نوع حمایت ها

مرکز رشد: مشاوره های تخصصی

شتاب دهنده: مربیگری

ـ نوع فعالیت شرکت ها

مرکز رشد: تحقیق و توسعه

شتاب دهنده: توسعه کسب وکار

ـ نتیجه فعالیت

مرکز رشد: دستیابی به فناوری

شتاب دهنده: دستیابی به بازار

ـ زمان جذب

مرکز رشد: در طول سال براساس مراجعه تیم ها

شتاب دهنده: معمولاً در سال دو دوره شتاب دهی انجام می شود و تیم ها به صورت همزمان جذب می شوند.

ـ رابطه حقوقی با شرکت

مرکز رشد: معمولاً مستقل

شتاب دهنده: شتاب دهنده سهامدار شرکت است.

ـ مدل تعامل با شرکت

مرکز رشد: عدم مداخله مستقیم در امور شرکت

شتاب دهنده: نقش فعال در راهبری و تصمیمات مهم شرکت

ـ نوع حمایت از شرکت های موفق در پایان دوره

مرکز رشد: معرفی به سرمایه گذاران

شتاب دهنده: سرمایه گذاری خطرپذیر در شرکت و معرفی به سرمایه گذاران

ـ نوع محصول یا خدمت شرکت های خروجی

مرکز رشد: خدمات و محصولات فناوری های پیشرفته

شتاب دهنده: معمولاً خدمات

دکترای کارآفرینی و هیأت علمی پژوهشکده سیاست پژوهی حکمت

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

با ما در ارتباط باشید

021.88895341

021.88895342

[email protected]

شبکه های اجتماعی